O najnowszych wymaganiach dla sklepikow i stołówek szkolnych

We wrześniu 2015 po raz pierwszy weszła w życie tzw. ustaw sklepikowa, czyli Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Wprowadzone przepisy budziły wiele kontrowersji zarówno wśród właścicieli sklepików szkolnych, firm cateringowych, dostawców, jak i rodziców, którzy skarżyli się, że dzieci nie chcą jeść posiłków przygotowanych według nowych zasad. Wszystko przez ich restrykcyjność m.in.: zakaz sprzedaży kanapek z białego pieczywa, kanapki i sałatki tylko ze ściśle określonymi dodatkami, zakaz sprzedaży słodkich produktów cukierniczych i kawy, a także słodzenie wyłącznie miodem i znaczne ograniczenie ilości soli. Po roku obowiązywania rozporządzenie we wrześniu 2016 doczekało się swojej nowelizacji, tym razem mniej restrykcyjnej.

Główny cel rozporządzenia pozostał niezmieniony, jednak długość wytycznych znacznie się skróciła. Obecnie dokument określa 20 grup środków spożywczych dozwolonych do sprzedaży w jednostkach oświatowych, a także podstawowe wymogi żywienia zbiorowego w tych jednostkach. Całość mieści się na 3, a nie jak w przeszłości 10 stronach.

Nowe rozporządzenie to mniejsze restrykcje w żywieniu zbiorowym. Główny wymóg nałożony na stołówki i firmy cateringowe to wykorzystywanie produktów spełniających wymagania dla danej grupy wiekowej, wynikające z aktualnych norm żywienia dla populacji polskiej. Znika nakaz usunięcia solniczek, słodzenia miodem, stosowania soli sodowo-potasowej, a także ściśle określone wytyczne dla konkretnych kategorii produktów. Rozporządzenie wymaga natomiast, aby każdy główny posiłek zabierał produkty z następujących grup: produkty zbożowe lub ziemniaki, warzywa lub owoce, mleko lub produkty mleczne, mięso, ryby, jaja, orzechy, nasiona roślin strączkowych i inne nasiona oraz tłuszcze. Nadal pozostaje niedopuszczalne używanie koncentratów spożywczych (z wyłączeniem tych z naturalnych składników) do przygotowania zup, sosów oraz potraw. W ciągu 5-dniowego tygodnia szkolnego dozwolone są tylko dwie porcje potrawy smażonej, przy czym do smażenia musi być używany tak, jak do tej pory, olej roślinny rafinowany o zawartości kwasów jednonienasyconych powyżej 50% i zawartości kwasów wielonienasyconych poniżej 40%. Napoje przygotowane na miejscu, podawane do posiłków podobnie jak w sklepikach mogą być słodzone, ale nie mogą zawierać więcej niż 10 g cukrów w 250 ml. Dodatkowe wymagania to obecność w codziennym menu co najmniej dwóch porcji mleka lub produktów mlecznych, co najmniej jednej porcji z grupy mięso, jaja, orzechy, nasiona roślin strączkowych, warzyw lub owoców w każdym posiłku i co najmniej jednej porcja produktów zbożowych w śniadaniu, obiedzie oraz kolacji. Ponadto raz w tygodniu musi być podawana ryba, a żywienie całodzienne powinno obejmować pięć porcji warzyw lub owoców.

Warto wiedzieć, że w przypadku żywienia zbiorowego do dnia 31 grudnia 2016 r. w jednostkach systemu oświaty mogą być stosowane wytyczne określone w rozporządzeniu wcześniejszym. Okres przejściowy kończy się z dniem 1 stycznia 2017r.

Z kolei w szkolnych sklepikach uczniowie mogą kupić pieczywo (zarówno białe jak i pełnoziarniste), pieczywo półcukiernicze i cukiernicze, pod warunkiem, że nie pochodzi ono z ciasta głęboko mrożonego. Pieczywo półcukiernicze i cukiernicze musi zawierać jednak mniej niż 15g cukru, 10 g tłuszczu i 1 g soli na 100g lub 100ml, aby zostać dopuszczone do sprzedaży w jednostkach oświaty. Takie same wymogi muszą spełnić kolejne trzy grupy produktów określone w rozporządzeniu: napoje zastępujące mleko, zbożowe produkty śniadaniowe i inne produkty zbożowe. Ściśle określone wymagania nałożono również ma produkty mleczne inne niż mleko – nie mogą przekroczyć określonej powyżej zawartości tłuszczu i soli, a także zawierać więcej niż 13,5 g cukru na 100g i 100ml.

Poza tym w ofercie sklepików mogą znajdować się następujące grupy środków spożywczych: kanapki, sałatki, surówki, mleko, warzywa, owoce, a także owocowe, warzywne i owocowo-warzywne soki, musy, przeciery i koktajle z dodatkiem produktów mlecznych lub ich odpowiedników bez dodatku cukru i substancji słodzących. Uczniowie zakupią także wodę mineralną, źródlaną i stołową, napoje bez cukru i substancji słodzących, bezcukrowe gumy do żucia i gorzką czekoladę o zawartości min 70% miazgi kakaowej. Ponadto dozwolone są suszone warzywa i owoce oraz nasiona bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli, a także napoje przygotowywane na miejscu, np. kawa, herbata i kakao, jeśli nie zawierają więcej niż 10 g cukrów w 250 ml produktu (czyli ok. dwóch łyżeczek cukru na szklankę).

Warto wiedzieć, że nowe rozporządzenie obok zdefiniowanych 19-tu grup środków spożywczych zezwala na wprowadzenie do oferty sklepiku innych wyrobów pod warunkiem, że zawierają mniej niż 15g cukru, 10 g tłuszczu i 1 g soli na 100g lub 100ml. Stało się to możliwe dzięki wprowadzeniu 20 kategorii o nazwie inne. Te kryteria spełniają np. wybrane lody.

Treść obowiązującego rozporządzenia można znaleźć w dzienniku ustaw: http://dziennikustaw.gov.pl/du/2016/1154/1